{"id":125098,"date":"2025-10-14T00:12:20","date_gmt":"2025-10-14T00:12:20","guid":{"rendered":"https:\/\/kamucalisani.net\/?p=125098"},"modified":"2025-10-14T00:12:20","modified_gmt":"2025-10-14T00:12:20","slug":"endiselendiren-calisma-sirketler-yapay-zeka-ile-insanlarin-kararlarini-etkileyecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/2025\/10\/14\/endiselendiren-calisma-sirketler-yapay-zeka-ile-insanlarin-kararlarini-etkileyecek\/","title":{"rendered":"Endi\u015felendiren \u00e7al\u0131\u015fma: \u015eirketler yapay zeka ile insanlar\u0131n kararlar\u0131n\u0131 etkileyecek"},"content":{"rendered":"

<\/span> Cambridge \u00dcniversitesi’nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, yapay zeka<\/strong> ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kararlar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme g\u00fcc\u00fcne dikkat \u00e7ekiyor. Bu durum, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ne alacaklar\u0131ndan kime oy vereceklerine kadar geni\u015f bir yelpazede etkiler yaratabilir. Ara\u015ft\u0131rma, \u201cniyet ekonomisi<\/strong>\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan yeni bir dijital piyasay\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. <\/figure>\n

Dikkat ekonomisinden niyet ekonomisine ge\u00e7i\u015f<\/b><\/p>\n

Leverhulme Center for the Future of Intelligence (LCFI<\/strong>) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131na g\u00f6re, niyet ekonomisi<\/strong>, mevcut dikkat ekonomisinin bir ad\u0131m \u00f6tesine<\/strong> ge\u00e7iyor. Sosyal medya platformlar\u0131, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n dikkatini \u00e7ekerek reklam gelirlerini art\u0131r\u0131rken, niyet ekonomisi yapay zeka destekli ara\u00e7larla kullan\u0131c\u0131lar\u0131n motivasyonlar\u0131n\u0131 anlamay\u0131, tahmin etmeyi ve hatta y\u00f6nlendirmeyi ama\u00e7l\u0131yor<\/strong>. En basit tan\u0131mla, \u00e7al\u0131\u015fma, yapay zekay\u0131 manip\u00fclatif bir konumda de\u011ferlendiriyor.<\/p>\n

LCFI tarih\u00e7isi Dr. Jonnie Penn<\/strong>, \u201cOn y\u0131llard\u0131r \u201cdikkat\u201d internetin para birimi oldu. Facebook ve Instagram gibi sosyal medya platformlar\u0131yla dikkatinizi payla\u015fmak \u00e7evrimi\u00e7i ekonomiyi y\u00f6nlendirdi.\u201d<\/em> derken \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cD\u00fczenlenmedi\u011fi s\u00fcrece, niyet ekonomisi motivasyonlar\u0131n\u0131z\u0131 yeni para birimi olarak de\u011ferlendirecek. Bu, insanlar\u0131n niyetlerini hedef alan, y\u00f6nlendiren ve satanlar i\u00e7in adeta bir alt\u0131na h\u00fccum d\u00f6nemi olacak.\u201d<\/em><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma, ChatGPT sohbet robotu gibi yapay zeka ara\u00e7lar\u0131n\u0131n temelini olu\u015fturan teknoloji olan b\u00fcy\u00fck dil modellerinin (LLM), \u201ckas\u0131tl\u0131, davran\u0131\u015fsal ve psikolojik verilere\u201d dayal\u0131 olarak kullan\u0131c\u0131lar\u0131 \u201ctahmin etmek ve y\u00f6nlendirmek\u201d i\u00e7in kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 iddia ediyor.<\/p>\n

Bug\u00fcn dikkat ekonomisi, reklam verenlerin anl\u0131k veri analizleriyle kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ilgisini \u00e7ekmesini sa\u011fl\u0131yor. Ancak LLM\u2019lerin geli\u015fimiyle bu s\u00fcre\u00e7 \u00e7ok daha ki\u015fiselle\u015fmi\u015f ve tahmin odakl\u0131<\/strong> hale gelebilir.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada verilen \u00f6rneklerden biri, bir yapay zeka modelinin kullan\u0131c\u0131ya \u015fu soruyu y\u00f6neltebilmesi: \u201cBu ak\u015fam Spider-Man filmini izlemeyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcn\u00fcz m\u00fc?\u201d veya \u201cKendinizi yorgun hissetti\u011finizi s\u00f6ylediniz, sizin i\u00e7in konu\u015ftu\u011fumuz o sinema biletini ay\u0131rmam\u0131 ister misiniz?\u201d Bu t\u00fcr \u00f6neriler, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ge\u00e7mi\u015f davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ve ki\u015fisel tercihlerini analiz ederek<\/strong> yap\u0131labilecek.<\/p>\n

Daha da ki\u015fiselle\u015ftirilmi\u015f reklamlar<\/b><\/p>\n

<\/span> Ara\u015ft\u0131rma, yapay zeka modellerinin bir kullan\u0131c\u0131n\u0131n konu\u015fma tarz\u0131, siyasi e\u011filimleri, ya\u015f\u0131, cinsiyeti, tercihleri ve hatta iltifat alma iste\u011fi<\/strong> gibi unsurlar\u0131 analiz ederek hedefe y\u00f6nelik mesajlar olu\u015fturabilece\u011fini belirtiyor. \u00d6rne\u011fin, bir LLM, bir film biletini satma amac\u0131yla kullan\u0131c\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmay\u0131 dinamik olarak \u015fekillendirebilir. Kullan\u0131c\u0131n\u0131n \u00f6nceki mesajlar\u0131 veya sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 analiz ederek o an neye ihtiya\u00e7 uydu\u011funu tespit ederek tam yerinde, hedefe y\u00f6nelik bir \u00f6neride bulunabilir. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re bu \u201cki\u015fisel veri k\u00fcmeleri\u201d reklamc\u0131lara sat\u0131labilir. <\/figure>\n

Bu s\u00fcre\u00e7, yaln\u0131zca bireysel ihtiya\u00e7lar\u0131 tahmin etmekle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, niyet ekonomisi yaln\u0131zca bireysel \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda adil se\u00e7imler, \u00f6zg\u00fcr bas\u0131n ve piyasa rekabeti<\/strong> gibi temel demokratik ilkeleri de tehdit edebilir.<\/p>\n

Meta<\/strong>\u2019n\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi Cicero<\/strong> adl\u0131 yapay zeka modeline at\u0131fta bulunan ara\u015ft\u0131rma, bu teknolojilerin insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 tahmin etmede ve y\u00f6nlendirmede nas\u0131l kullan\u0131labilece\u011fini g\u00f6steriyor. Cicero, strateji ve diplomasi oyunu olan Diplomacy<\/strong>\u2019de insan seviyesinde ba\u015far\u0131<\/strong> g\u00f6stermesiyle dikkat \u00e7ekiyor. Oyunun temel dinamikleri, rakiplerin niyetlerini anlamaya dayan\u0131yor ve bu yetenek, ticari ve reklamc\u0131l\u0131k uygulamalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck potansiyel ta\u015f\u0131yor. Cicero, insanlar\u0131 kand\u0131rarak oyunu kazan\u0131yordu.<\/p>\n

Penn, bu senaryolar \u00fczerine d\u00fczenleme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunurken \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cB\u00f6yle bir pazar\u0131n, adil se\u00e7imler, \u00f6zg\u00fcr bir bas\u0131n ve adil piyasa rekabeti de dahil olmak \u00fczere, insanlar\u0131n istekleri \u00fczerindeki olas\u0131 etkilerini ve istenmeyen sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kurban\u0131 olmadan \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz.\u201d<\/em><\/p>\n\n

Kaynak\u00a0 :\u00a0https:\/\/www.donanimhaber.com\/sirketler-yapay-zeka-sayesinde-insanlarin-kararlarini-etkileyecek–185945<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cambridge \u00dcniversitesi’nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, yapay zeka ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7evrimi\u00e7i kullan\u0131c\u0131lar\u0131n kararlar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme g\u00fcc\u00fcne dikkat \u00e7ekiyor. Bu durum, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n ne alacaklar\u0131ndan kime oy vereceklerine kadar geni\u015f bir yelpazede etkiler …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":125099,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[245,378,2563,1734,571],"class_list":["post-125098","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-dikkat","tag-insan","tag-kullanicilarin","tag-reklam","tag-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125098","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=125098"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125098\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":125102,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/125098\/revisions\/125102"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/125099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=125098"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=125098"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=125098"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}