{"id":152947,"date":"2025-12-11T07:54:11","date_gmt":"2025-12-11T07:54:11","guid":{"rendered":"https:\/\/kamucalisani.net\/?p=152947"},"modified":"2025-12-11T07:54:11","modified_gmt":"2025-12-11T07:54:11","slug":"insan-beyni-dili-anlamak-icin-yapay-zekaya-benzer-surecler-kullaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/2025\/12\/11\/insan-beyni-dili-anlamak-icin-yapay-zekaya-benzer-surecler-kullaniyor\/","title":{"rendered":"\u0130nsan beyni, dili anlamak i\u00e7in yapay zekaya benzer s\u00fcre\u00e7ler kullan\u0131yor"},"content":{"rendered":"

<\/span> Yeni bir ara\u015ft\u0131rma, insan beyninin konu\u015fulan dili i\u015fleme bi\u00e7iminin, geli\u015fmi\u015f yapay zeka dil modellerinin katmanl\u0131 yap\u0131s\u0131na \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede benzedi\u011fini <\/strong>ortaya koydu.\u00a0Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bir anlat\u0131y\u0131 dinlerken elde edilen elektrokortikografi verilerini kullanan ara\u015ft\u0131rma, yapay zekan\u0131n daha derin katmanlar\u0131n\u0131n, Broca alan\u0131 gibi \u00f6nemli dil b\u00f6lgelerindeki daha sonraki beyin tepkileriyle \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. <\/figure>\n

Bulgular, geleneksel kural temelli dil anlama teorilerini sorgularken<\/strong>, beynin anlam\u0131 nas\u0131l olu\u015fturdu\u011funu incelemek i\u00e7in yeni bir standart haline gelen, herkese a\u00e7\u0131k bir sinirsel veri seti sunuyor.<\/p>\n

Beyin, dili yapay zeka modellerine benzer s\u0131rayla i\u015fliyor<\/b><\/p>\n

Nature Communications\u2019ta yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada, Kud\u00fcs \u0130brani \u00dcniversitesi\u2019nden Dr. Ariel Goldstein, Google Research\u2019ten Dr. Mariano Schain ve Princeton \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Uri Hasson ile Eric Ham, beynimizin konu\u015fmalar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleme bi\u00e7imiyle geli\u015fmi\u015f dil modellerinin metni i\u015fleme y\u00f6ntemleri aras\u0131nda dikkat \u00e7ekici bir paralellik ke\u015ffetti. Otuz dakikal\u0131k bir podcast\u2019i dinleyen kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan elde edilen elektrokortikografi kay\u0131tlar\u0131n\u0131 analiz eden ekip, beynin dili,\u00a0GPT-2 ve Llama 2 gibi katmanl\u0131 b\u00fcy\u00fck dil modellerine benzer bir s\u0131rayla i\u015fledi\u011fini<\/strong> g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Konu\u015fmay\u0131 dinlerken beynimiz, her kelimeyi art arda gelen bir dizi sinirsel i\u015flemden ge\u00e7iriyor. Goldstein ve ekibi, bu i\u015flemlerin zaman i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck dil modellerinin katmanl\u0131 yap\u0131s\u0131na paralel bir d\u00fczende ilerledi\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Yapay zeka modellerinin erken katmanlar\u0131 kelimelerin temel \u00f6zelliklerini izlerken, daha derin katmanlar ba\u011flam\u0131, tonu ve anlam\u0131 bir araya getiriyor. \u0130nsan beyninde de benzer bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fan\u0131yor. Erken sinirsel tepkiler modelin erken katmanlar\u0131na, daha ge\u00e7 tepkiler ise derin katmanlara kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor.<\/p>\n

Bu zamanlama uyumu \u00f6zellikle Broca b\u00f6lgesi gibi ileri d\u00fczey dil merkezlerinde belirgin olarak g\u00f6zlendi. Daha derin yapay zeka katmanlar\u0131yla en y\u00fcksek beyinsel tepki daha ge\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Dr. Goldstein\u2019\u0131n ifadesiyle: \u201cBizi en \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtan \u015fey, beynin anlam\u0131 zaman i\u00e7inde a\u00e7ma bi\u00e7iminin, b\u00fcy\u00fck dil modellerinin i\u00e7indeki i\u015flem s\u0131ras\u0131yla neredeyse birebir uyu\u015fmas\u0131yd\u0131. Temelde \u00e7ok farkl\u0131 sistemler olsalar da ikisi de ad\u0131m ad\u0131m ilerleyen bir anlam kurma s\u00fcrecine y\u00f6neliyor.\u201d<\/em><\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fma neden \u00f6nemli?<\/b><\/p>\n

Bu sonu\u00e7lar, yapay zekan\u0131n sadece metin \u00fcretmek i\u00e7in kullan\u0131lan bir ara\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda beynin anlam\u0131 nas\u0131l \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7er\u00e7eve sunabilece\u011fini<\/strong> g\u00f6steriyor. On y\u0131llar boyunca dil anlama s\u00fcre\u00e7lerinin sembolik kurallar ve kat\u0131 dilbilimsel yap\u0131lar \u00fczerine kurulu oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. Bu \u00e7al\u0131\u015fma ise\u00a0anlam\u0131n ba\u011flamsal i\u015flemleme katmanlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kademeli olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, dile daha dinamik ve istatistiksel bir yakla\u015f\u0131m\u0131 destekliyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayr\u0131ca, fonemler ve morfemler gibi klasik dilbilimsel \u00f6zelliklerin, yapay zeka taraf\u0131ndan t\u00fcretilen ba\u011flamsal yerle\u015ftirmeler kadar beynin ger\u00e7ek zamanl\u0131 aktivitesini tahmin edemedi\u011fini de buldu. Bu da beynin dili daha ak\u0131\u015fkan, ba\u011flama g\u00f6re \u015fekillenen bir sistemle i\u015fledi\u011fi <\/strong>fikrini g\u00fc\u00e7lendiriyor.<\/p>\n

Ekip, dilsel \u00f6zelliklerle e\u015fle\u015ftirilmi\u015f tam sinirsel kay\u0131t veri setini de a\u00e7\u0131k eri\u015fime sundu. Bu kaynak, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n beynin do\u011fal dili nas\u0131l anlad\u0131\u011f\u0131na dair farkl\u0131 teorileri test etmesine olanak sa\u011flayacak. B\u00f6ylece insan bili\u015fine daha yak\u0131n hesaplamal\u0131 modellerin geli\u015ftirilmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n\n

Kaynak\u00a0 :\u00a0https:\/\/www.donanimhaber.com\/insan-beyni-dili-yapay-zekaya-benzer-sureclerle-anliyor–199572<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Yeni bir ara\u015ft\u0131rma, insan beyninin konu\u015fulan dili i\u015fleme bi\u00e7iminin, geli\u015fmi\u015f yapay zeka dil modellerinin katmanl\u0131 yap\u0131s\u0131na \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede benzedi\u011fini ortaya koydu.\u00a0Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bir anlat\u0131y\u0131 dinlerken elde edilen elektrokortikografi …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":152948,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[8231,911,1084,10198,571],"class_list":["post-152947","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-beynin","tag-dil","tag-islem","tag-katmanlari","tag-yapay-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152947","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152947"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152947\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":152950,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152947\/revisions\/152950"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/152948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}