{"id":167913,"date":"2026-01-13T18:48:11","date_gmt":"2026-01-13T18:48:11","guid":{"rendered":"https:\/\/kamucalisani.net\/?p=167913"},"modified":"2026-01-13T18:48:11","modified_gmt":"2026-01-13T18:48:11","slug":"gecmisten-gelen-yapay-zeka-sadece-19-yuzyila-ait-metinlerle-egitilen-model-ilgi-cekiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/2026\/01\/13\/gecmisten-gelen-yapay-zeka-sadece-19-yuzyila-ait-metinlerle-egitilen-model-ilgi-cekiyor\/","title":{"rendered":"Ge\u00e7mi\u015ften gelen yapay zeka: Sadece 19. y\u00fczy\u0131la ait metinlerle e\u011fitilen model ilgi \u00e7ekiyor"},"content":{"rendered":"<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kamucalisani.net\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/gecmisten-gelen-yapay-zeka-sadece-19-yuzyila-ait-metinlerle-egitilen-model-ilgi-cekiyor-0-SJsDgw5O.jpg\"\/> <\/span> Bug\u00fcn yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ChatGPT ve Gemini gibi b\u00fcy\u00fck dil modelleri (LLM), bir nevi sanal asistanlar olarak konumland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in, kullan\u0131c\u0131larla kurduklar\u0131 ileti\u015fim de interaktif bir arama motoru tad\u0131nda oluyor. Ancak son d\u00f6nemde yapay zek\u00e2 alan\u0131nda ya\u015fanan geli\u015fmeler, daha \u00f6zg\u00fcn deneyimler sunabilecek, <strong>daha karakteristik yapay zek\u00e2lar\u0131n da zamanla hayat\u0131m\u0131za girece\u011fini<\/strong> g\u00f6steriyor. \u00d6rne\u011fin Meta, \u015firketlerin kurumsal kimliklerini yans\u0131tacak \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f yapay zek\u00e2lar geli\u015ftirmeyi planl\u0131yor. Di\u011fer yandan kullan\u0131c\u0131lar\u0131n yapay zek\u00e2lar\u0131 kendi tercihleri do\u011frultusunda \u015fekillendirebilece\u011fi imk\u00e2nlar da giderek art\u0131yor. Tam da bu d\u00f6nemde <strong>ortaya \u00e7\u0131kan ilgin\u00e7 bir proje<\/strong>, yapay zek\u00e2lar\u0131n bug\u00fcnk\u00fcnden \u00e7ok farkl\u0131 deneyimlere de kap\u0131 aralayabilece\u011fini g\u00f6steriyor. <\/figure>\n<p>Reddit\u2019teki<strong> r\/LocalLLaMA<\/strong> toplulu\u011fundan bir geli\u015ftirici, <strong>yaln\u0131zca 1800 ile 1875 y\u0131llar\u0131 aras\u0131na ait metinleri kullanarak<\/strong>\u00a0s\u0131f\u0131rdan bir b\u00fcy\u00fck dil modeli e\u011fitti. Neticede ortaya, modern d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden habersiz, bir anda gelece\u011fe at\u0131lm\u0131\u015f bir zaman yolcusu gibi &#8220;g\u00f6rd\u00fcklerini&#8221; anlamland\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir yapay zek\u00e2 \u00e7\u0131kt\u0131. Cep telefonlar\u0131n\u0131n, otomobillerin ya da <strong>1875&#8217;ten sonra ya\u015fanan hi\u00e7bir geli\u015fmenin fark\u0131nda olmayan <\/strong>bu yapay zek\u00e2yla yap\u0131lan konu\u015fmalar ise hem e\u011flenceli hem de d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc.<\/p>\n<p><strong>TimeCapsuleLLM<\/strong> olarak adland\u0131r\u0131lan model, toplam <strong>1,2 milyar parametreye sahip <\/strong>ve yakla\u015f\u0131k 90 GB\u2019l\u0131k bir veri k\u00fcmesiyle e\u011fitildi. Veri seti; d\u00f6nemin kitaplar\u0131, akademik dergileri, hukuki metinleri, dini yaz\u0131lar ve t\u0131bbi makalelerden olu\u015fuyor. \u00dcstelik yaln\u0131zca model de\u011fil, kullan\u0131lan tokenizer ((yaz\u0131y\u0131 modelin anlayabilece\u011fi token\u2019lara ay\u0131ran mekanizma)\u00a0da ayn\u0131 tarihsel veri \u00fczerinde \u00f6zel olarak e\u011fitildi. B\u00f6ylece model, dili yaln\u0131zca kelime d\u00fczeyinde de\u011fil,<strong> d\u00f6nemin yaz\u0131m bi\u00e7imi ve kavram d\u00fcnyas\u0131yla birlikte \u00f6\u011frenmi\u015f oldu.\u00a0<\/strong>E\u011fitim s\u00fcreci yakla\u015f\u0131k 182 bin ad\u0131m s\u00fcrd\u00fc ve bunun i\u00e7in bulut servisleri \u00fczerinden kiralanan bir H100 SXM GPU kullan\u0131ld\u0131. Teknik a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn dev modelleriyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda m\u00fctevaz\u0131 say\u0131labilecek bir \u00f6l\u00e7ek. Ancak as\u0131l ilgin\u00e7 olan, bu s\u0131n\u0131rl\u0131 ve <strong>tarihsel veri setinin modelin \u201cd\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lay\u0131\u015f bi\u00e7imini\u201d nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fi.<\/strong><\/p>\n<p><b>Telefonun \u0130cad\u0131ndan Haberdar Olmayan Model, &#8220;Telefon&#8221; Denince Gizemli Bir Cihaz Olarak Alg\u0131l\u0131yor<\/b><\/p>\n<p>Ortaya \u00e7\u0131kan en dikkat \u00e7ekici \u00f6rneklerden biri \u201ctelefon\u201d kelimesiyle ilgili. Bildi\u011fimiz \u00fczere telefon 1876 y\u0131l\u0131nda icat edildi ve modelin veri seti bu tarihten hemen \u00f6nce sona eriyor. Dolay\u0131s\u0131yla model i\u00e7in \u201ctelephone\u201d kelimesi, <strong>somut bir icattan ziyade belirsiz ve gizemli bir kavram<\/strong>. Kullan\u0131c\u0131lar bu kelimeyle ilgili bir komut verdi\u011finde, model bunu kimi zaman gizli bir diplomatik ayg\u0131t, kimi zaman da devletler aras\u0131 haberle\u015fmede kullan\u0131lan esrarengiz bir cihaz olarak yorumluyor. Yani modern anlam\u0131n\u0131 bilmedi\u011fi bir kavram\u0131, kendi tarihsel ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde \u201cmant\u0131kl\u0131\u201d bir yere oturtmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu durum ilk bak\u0131\u015fta e\u011flenceli bir deney gibi g\u00f6r\u00fcnse de, <strong>asl\u0131nda yapay zek\u00e2lar\u0131n &#8220;d\u00fc\u015f\u00fcnme&#8221; bi\u00e7imlerine dair de ilgin\u00e7 ipu\u00e7lar\u0131 sunuyor. <\/strong>Bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki modeller, bu tarz durumlarda veri setlerinde ya da internette bulunan bilgilere bel ba\u011fl\u0131yor. Ge\u00e7mi\u015fte kalm\u0131\u015f bu yapay zek\u00e2n\u0131n ise bahsedilen \u015feyi anlamland\u0131rabilmek i\u00e7in kendi \u00e7abas\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131mlar yapmas\u0131 gerekiyor. Bu da yapay zek\u00e2lar\u0131n kendilerine yabanc\u0131 olan kavramlar\u0131 nas\u0131l anlamland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmemizi sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Di\u011fer yandan bu proje, farkl\u0131 \u015fekillerde e\u011fitilmi\u015f yapay zek\u00e2lar\u0131n kullan\u0131m alanlar\u0131na dair de yeni fikirlere ilham verebilir. \u00d6rne\u011fin tarihsel sim\u00fclasyonlarda ya da video oyunlarda, sadece belli bilgilerle e\u011fitilmi\u015f yapay zek\u00e2lara yer verilebilir. <strong>Sadece 19. y\u00fczy\u0131l\u0131 \u201cbilen\u201d bir yapay zekayla sohbet etmek<\/strong>, o d\u00f6nemin d\u00fc\u015f\u00fcnce yap\u0131s\u0131n\u0131 ve d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lama bi\u00e7imini anlamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece ilgin\u00e7 bir deneyim sunabilir.<\/p>\n<p>Yapay zek\u00e2n\u0131n GitHub sayfas\u0131na buradan, Hugging Face sayfas\u0131na ise buradan\u00a0ula\u015fabilirsiniz.<\/p>\n\n<p>Kaynak\u00a0 :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">https:\/\/www.donanimhaber.com\/gecmisten-gelen-yapay-zeka-19-yuzyila-ait-metinlerle-egitildi&#8211;200829<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bug\u00fcn yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan ChatGPT ve Gemini gibi b\u00fcy\u00fck dil modelleri (LLM), bir nevi sanal asistanlar olarak konumland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in, kullan\u0131c\u0131larla kurduklar\u0131 ileti\u015fim de interaktif bir arama motoru tad\u0131nda oluyor. Ancak son d\u00f6nemde yapay &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":167914,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[449,62,728,571,1321],"class_list":["post-167913","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-model","tag-telefon","tag-veri","tag-yapay-zeka","tag-zaman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167913"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":167916,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167913\/revisions\/167916"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/167914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}