{"id":71136,"date":"2024-07-27T08:12:05","date_gmt":"2024-07-27T08:12:05","guid":{"rendered":"https:\/\/kamucalisani.net\/?p=71136"},"modified":"2024-07-27T08:12:05","modified_gmt":"2024-07-27T08:12:05","slug":"gezegen-tanimi-yeniden-degisebilir-pluton-tekrar-gezegen-mi-olacak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/2024\/07\/27\/gezegen-tanimi-yeniden-degisebilir-pluton-tekrar-gezegen-mi-olacak\/","title":{"rendered":"Gezegen tan\u0131m\u0131 yeniden de\u011fi\u015febilir: Pl\u00fcton, tekrar gezegen mi olacak?"},"content":{"rendered":"<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kamucalisani.net\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/gezegen-tanimi-yeniden-degisebilir-pluton-tekrar-gezegen-mi-olacak-0-uwfCDFlH.jpg\"\/> <\/span> Gezegenin tan\u0131m\u0131 daha \u00f6nce de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nde yer alan 9 gezegenden biri olan<strong> Pl\u00fcton<\/strong>, gezegen stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131larak gezegen say\u0131s\u0131 8&#8217;e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak tart\u0131\u015fmalar hen\u00fcz sona ermedi, yak\u0131nda gezegen tan\u0131m\u0131 yine de\u011fi\u015febilir. <\/figure>\n<p>Bir gezegenin tam olarak ne oldu\u011fu y\u00fczy\u0131llar boyunca belirsiz olarak kald\u0131. \u015eu anda gezegen, uydu ve hatta asteroitler olarak adland\u0131r\u0131lan nesneler farkl\u0131 zamanlarda ayn\u0131 \u015femsiye alt\u0131nda isimlendiriliyordu.\u00a02006&#8217;da, uzaydaki nesnelere resmi olarak isim veren kurulu\u015f olan <strong>Uluslararas\u0131 Astronomi Birli\u011fi (IAU)<\/strong> sonunda bir tan\u0131m olu\u015fturdu ve bu tan\u0131m gere\u011fi Pl\u00fcton gezegen stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Bir cismin IAU&#8217;nun resmi gezegen tan\u0131m\u0131na uymas\u0131 i\u00e7in \u00fc\u00e7 kriteri kar\u015f\u0131lamas\u0131 gerekiyordu:<\/p>\n<ul>\n<li>G\u00fcne\u015f&#8217;in etraf\u0131ndaki y\u00f6r\u00fcngede olmas\u0131 gerekir (bu t\u00fcm uydular\u0131 kapsam d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131yor)<\/li>\n<li>Kabaca yuvarlak hale gelmesi\u00a0i\u00e7in yeterli k\u00fctleye sahip olmas\u0131 gerekir (Asteroitler kapsam d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131yor)<\/li>\n<li>Y\u00f6r\u00fcngesinin etraf\u0131ndaki b\u00f6lgeyi temizlemi\u015f olmas\u0131 gerekir (Pl\u00fcton&#8217;u ve Kuiper ku\u015fa\u011f\u0131ndaki di\u011fer gezegen benzeri cisimleri kapsam d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131yor)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Ancak en ba\u015f\u0131ndan beri bu tan\u0131ma kar\u015f\u0131 olanlar bulunuyordu. \u00d6zellikle \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc madde bilim insanlar\u0131 taraf\u0131ndan<strong> &#8220;belirsiz&#8221; <\/strong>olarak adland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>2015&#8217;te Pl\u00fcton&#8217;un yan\u0131ndan ge\u00e7en bir uzay sondas\u0131n\u0131 g\u00f6nderen New Horizons misyonunda g\u00f6revli bir gezegen bilimci olan Philip Metzger, konuyla ilgili \u015funlar\u0131 dile getirdi: &#8220;Y\u00f6r\u00fcngelerini temizlemekle neyi kastettiklerini s\u00f6ylemediler.<strong> E\u011fer bunu kelimenin tam anlam\u0131yla al\u0131rsan\u0131z, o zaman hi\u00e7bir gezegen yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir gezegen y\u00f6r\u00fcngesini temizlemez.&#8221;<\/strong><\/p>\n<p><b>Bilim insanlar\u0131 yeni bir tan\u0131m \u00f6neriyor<\/b><\/p>\n<p>Bir di\u011fer sorun da <strong>mevcut tan\u0131m\u0131n G\u00fcne\u015f Sistemi merkezli olmas\u0131 <\/strong>ve bir gezegenin G\u00fcne\u015f&#8217;in etraf\u0131nda d\u00f6nmesi gerekti\u011fini belirtmesidir. Ancak son y\u0131llarda g\u00f6kbilimciler di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nen <strong>5.000&#8217;den fazla gezegen ke\u015ffettiler. <\/strong>Bu nedenle, bilim insanlar\u0131ndan olu\u015fan bir ekip, yaln\u0131zca bunu hesaba katmakla kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda kriterleri de basitle\u015ftiren yeni bir tan\u0131m \u00f6neriyor. \u00d6nerilen yeni tan\u0131ma g\u00f6re, bir gezegen \u015fu \u00f6zelliklere sahip bir g\u00f6k cismidir:<\/p>\n<ul>\n<li>Bir veya daha fazla y\u0131ld\u0131z\u0131n, kahverengi c\u00fccenin veya y\u0131ld\u0131z kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6ner.<\/li>\n<li>1023\u00a0kg&#8217;dan daha b\u00fcy\u00fck k\u00fctleye sahiptir.<\/li>\n<li>13 J\u00fcpiter k\u00fctlesinden (2,5 x 1028\u00a0kg) daha az k\u00fctleye sahiptir.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu yeni tan\u0131m,<strong> mevcut tan\u0131m\u0131 geni\u015fletiyor, a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuyor ve basitle\u015ftiriyor. <\/strong>Sadece kendi G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;mizi ve benzer sistemleri kapsamakla kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda birden fazla y\u0131ld\u0131z\u0131n, kahverengi c\u00fcceler, beyaz c\u00fcceler ve n\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131 gibi y\u0131ld\u0131z kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n\u00a0 y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6nen gezegenleri de kaps\u0131yor.<\/p>\n<p>Ekip, 1023\u00a0kg&#8217;l\u0131k alt s\u0131n\u0131r\u0131n, <strong>yer \u00e7ekiminin nesneyi k\u00fcresel bir \u015fekle \u00e7evirdi\u011fi nokta<\/strong> oldu\u011fu i\u00e7in belirlendi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Genellikle uzak bir d\u0131\u015f gezegenin tam \u015feklini g\u00f6remeyiz ancak k\u00fctlesini \u00f6l\u00e7ebiliriz.<\/p>\n<p><b>Pl\u00fcton, yeniden gezegen olacak m\u0131?<\/b><\/p>\n<p>Ancak, Pl\u00fcton&#8217;un tekrar gezegen olmas\u0131n\u0131 bekleyen ki\u015filer hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frayacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc <strong>Pl\u00fcton&#8217;un k\u00fctlesi, s\u0131n\u0131r\u0131n biraz alt\u0131nda kal\u0131yor.<\/strong>\u00a0Dolay\u0131s\u0131yla Pl\u00fcton,\u00a0<strong>c\u00fcce gezegen<\/strong> olarak kalmaya devam edecek.<\/p>\n<p>Bu alt s\u0131n\u0131r\u0131n bir di\u011fer avantaj\u0131, orijinal &#8220;y\u00f6r\u00fcngesinin etraf\u0131n\u0131 temizlemi\u015f&#8221; maddesinin ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hedefe daha<strong> do\u011frudan bir say\u0131 koymas\u0131. <\/strong>Bu minimum k\u00fctlenin \u00f6tesinde, bir nesne &#8220;dinamik olarak bask\u0131n&#8221; hale geliyor ve \u00e7evresindeki daha k\u00fc\u00e7\u00fck nesneleri ya topluyor ya da d\u0131\u015far\u0131 at\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f yazar\u0131 Jean-Luc Margot \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: &#8220;G\u00fcne\u015f sistemimizdeki t\u00fcm gezegenler dinamik olarak bask\u0131nd\u0131r, ancak Pl\u00fcton gibi c\u00fcce gezegenler ve asteroitler dahil olmak \u00fczere di\u011fer nesneler bask\u0131n de\u011fildir. Bu nedenle bu \u00f6zellik gezegen tan\u0131m\u0131na dahil edilebilir.&#8221;<\/p>\n<p>Son olarak, yeni tan\u0131m bir gezegenin ne kadar b\u00fcy\u00fck olabilece\u011fine dair bir \u00fcst s\u0131n\u0131r koyuyor. Baz\u0131 gezegenler o kadar b\u00fcy\u00fck ki, yer\u00e7ekimleri \u00e7ekirdeklerinde d\u00f6teryumun termon\u00fckleer f\u00fczyonunu tetikliyor ve bu da onlar\u0131 <strong>gezegenler ve y\u0131ld\u0131zlar aras\u0131nda bir ara t\u00fcr haline getiriyor. <\/strong>Bunun genellikle 13 J\u00fcpiter&#8217;den daha b\u00fcy\u00fck k\u00fctlelere sahip nesnelerde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.\u00a0<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, yeni tan\u0131m\u0131 A\u011fustos ay\u0131nda IAU Genel Kurulu&#8217;nda resmen \u00f6nermeyi planl\u0131yor.\u00a0<\/p>\n\n<p>Kaynak\u00a0 :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">https:\/\/www.donanimhaber.com\/gezegen-tanimi-degisebilir-pluton-tekrar-gezegen-mi-olacak&#8211;179919<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gezegenin tan\u0131m\u0131 daha \u00f6nce de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ve G\u00fcne\u015f Sistemi&#8217;nde yer alan 9 gezegenden biri olan Pl\u00fcton, gezegen stat\u00fcs\u00fcnden \u00e7\u0131kar\u0131larak gezegen say\u0131s\u0131 8&#8217;e d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Ancak tart\u0131\u015fmalar hen\u00fcz sona ermedi, yak\u0131nda gezegen tan\u0131m\u0131 yine de\u011fi\u015febilir. Bir &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":71137,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[4025,4034,4033,4035,765],"class_list":["post-71136","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-gezegen","tag-pluton","tag-tanim","tag-tanimi","tag-yildiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71136","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71136"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71139,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71136\/revisions\/71139"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71137"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}