{"id":85249,"date":"2024-08-23T07:48:06","date_gmt":"2024-08-23T07:48:06","guid":{"rendered":"https:\/\/kamucalisani.net\/?p=85249"},"modified":"2024-08-23T07:48:06","modified_gmt":"2024-08-23T07:48:06","slug":"bir-kara-delige-yildiz-duserse-ne-olur-iste-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/2024\/08\/23\/bir-kara-delige-yildiz-duserse-ne-olur-iste-video\/","title":{"rendered":"Bir Kara deli\u011fe y\u0131ld\u0131z d\u00fc\u015ferse ne olur? \u0130\u015fte video"},"content":{"rendered":"

<\/span> Bir y\u0131ld\u0131z\u0131 kara deli\u011fe atarsan\u0131z ne olur? <\/strong>Bir kara delik ile bir y\u0131ld\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmek, bilim kurgu filmlerine konu olabilecek t\u00fcrden bir senaryo gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak, bilim insanlar\u0131 geli\u015fmi\u015f s\u00fcper bilgisayar modelleri sayesinde bu t\u00fcr olaylar\u0131 sim\u00fcle edebiliyor. Bu sim\u00fclasyonlar, kara deliklerin bir y\u0131ld\u0131z\u0131 nas\u0131l par\u00e7alay\u0131p yuttu\u011funu g\u00f6zlemlememize olanak tan\u0131yor. \u0130\u015fte bu olaylar “gelgit bozulma olay\u0131”<\/strong> (TDE, tidal disruption event) olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor ve bilim insanlar\u0131n\u0131n kara deliklerin \u00e7evresinde neler olup bitti\u011fini anlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyor. <\/figure>\n

Kara deli\u011fe y\u0131ld\u0131z f\u0131rlatmak<\/b><\/p>\n

Monash \u00dcniversitesi<\/strong>‘nden Danel Price liderli\u011findeki bir ara\u015ft\u0131rma ekibi, bir kara deli\u011fe y\u0131ld\u0131z f\u0131rlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda neler oldu\u011funu inceleyen bir sim\u00fclasyon ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Sonu\u00e7 mu? Her \u015fey olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k hale geliyor. Price’\u0131n belirtti\u011fi gibi, kara delikler asl\u0131nda \u00e7ok fazla madde t\u00fcketemiyor.<\/strong> Y\u0131ld\u0131z\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 kara deli\u011fin \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcne kap\u0131larak \u00e7evresinde d\u00f6nmeye ba\u015fl\u0131yor, ancak bir k\u0131sm\u0131 \u015fiddetli patlamalarla geri p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcl\u00fcyor. <\/strong>\u00d6te yandan par\u00e7alanma s\u0131ras\u0131nda kara deli\u011fin malzeme taraf\u0131ndan bo\u011fuldu\u011fu bulundu. Bu eski bir fikir olsa da ilk defa sim\u00fcle edilerek nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

Sim\u00fclasyonlar, y\u0131ld\u0131z\u0131n kara deli\u011fe yakla\u015f\u0131rken uzay\u0131p incelmesi ve sonunda bir “spagettile\u015fme<\/strong>” s\u00fcreciyle plazmaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gibi etkileyici olaylar\u0131 ortaya koyuyor. Bu s\u00fcre\u00e7te, y\u0131ld\u0131zdan geriye kalan materyal, kara deli\u011fin etraf\u0131nda birikerek bir y\u0131\u011f\u0131lma diski<\/strong> olu\u015fturuyor. Bu diskten yay\u0131lan g\u00fc\u00e7l\u00fc elektromanyetik emisyonlar, astronomlar\u0131n bu t\u00fcr olaylar\u0131 g\u00f6zlemlemelerine olanak tan\u0131yor. Y\u0131\u011f\u0131lma diskine biriken y\u0131ld\u0131z ise yava\u015f yava\u015f kara delik taraf\u0131ndan t\u00fcketiliyor. Ekip TDE s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan y\u0131ld\u0131z enkaz\u0131n\u0131n kara deli\u011fin etraf\u0131nda saniyede 10.000-20.000 kilometre <\/strong>h\u0131zla hareket etti\u011fini ke\u015ffetti; bu, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131n\u0131n y\u00fczde 7\u2019si anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

<\/span> Ancak, sim\u00fclasyonlar\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi bir ba\u015fka ilgin\u00e7 sonu\u00e7 da, bu olaylar\u0131n beklendi\u011fi kadar parlak olmamas\u0131 ve daha d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131kta \u0131\u015f\u0131k yaymas\u0131. Bunun sebebi, kara deli\u011fin etraf\u0131n\u0131 saran gaz ve toz bulutlar\u0131n\u0131n enerjiyi yeniden i\u015flemesi ve optik dalga boylar\u0131nda yay\u0131lmas\u0131. <\/figure>\n

Price ve ekibinin yapt\u0131\u011f\u0131 bu ara\u015ft\u0131rma, kara deliklerin y\u0131ld\u0131zlar\u0131 nas\u0131l “yuttu\u011funa” dair yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunuyor ve gelecekte yap\u0131lacak g\u00f6zlemler i\u00e7in \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 veriyor. \u00d6zellikle Vera Rubin G\u00f6zlemevi’nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131l i\u00e7inde binlerce ge\u00e7ici olay g\u00f6zlemesi bekleniyor ve bu t\u00fcr sim\u00fclasyonlar, bu olaylar\u0131 daha iyi anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

Bu arada TDE’ler (gelgit bozulma olaylar\u0131), bir y\u0131ld\u0131z\u0131n s\u00fcper k\u00fctleli bir kara deli\u011fe fazla yakla\u015fmas\u0131 sonucu meydana gelmekte. Bu durum, b\u00fcy\u00fck galaksilerin merkezlerinde bulunan s\u00fcper k\u00fctleli kara deliklerin etraf\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fiyor. Y\u0131ld\u0131zlar, galaksiler i\u00e7inde hareket ederken di\u011fer y\u0131ld\u0131zlar\u0131n yer\u00e7ekimsel etkisiyle y\u00f6r\u00fcngelerinde k\u00fc\u00e7\u00fck sapmalar ya\u015fayabilirler. Bu sapmalar, nadiren de olsa y\u0131ld\u0131zlar\u0131 kara deliklere do\u011fru y\u00f6nlendirebilir. Genellikle, bir galakside her 100,000 y\u0131lda bir kez bir y\u0131ld\u0131z\u0131n bu \u015fekilde kara deli\u011fe do\u011fru s\u00fcr\u00fcklenip par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/p>\n\n

Kaynak\u00a0 :\u00a0https:\/\/www.donanimhaber.com\/bir-kara-delige-yildiz-duserse-ne-olur-iste-video–181022<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir y\u0131ld\u0131z\u0131 kara deli\u011fe atarsan\u0131z ne olur? Bir kara delik ile bir y\u0131ld\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirmek, bilim kurgu filmlerine konu olabilecek t\u00fcrden bir senaryo gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Ancak, bilim insanlar\u0131 geli\u015fmi\u015f s\u00fcper bilgisayar modelleri sayesinde bu …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":85250,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[5318,5317,3524,765],"class_list":["post-85249","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-kara-delikler","tag-olaylari","tag-simulasyon","tag-yildiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85249","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=85249"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":85253,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/85249\/revisions\/85253"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/85250"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=85249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=85249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=85249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}