{"id":95305,"date":"2024-09-23T09:12:41","date_gmt":"2024-09-23T09:12:41","guid":{"rendered":"https:\/\/kamucalisani.net\/?p=95305"},"modified":"2024-09-23T09:12:41","modified_gmt":"2024-09-23T09:12:41","slug":"birlesik-krallikta-dunyanin-en-buyuk-kara-madde-dedektoru-insa-edilecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/2024\/09\/23\/birlesik-krallikta-dunyanin-en-buyuk-kara-madde-dedektoru-insa-edilecek\/","title":{"rendered":"Birle\u015fik Krall\u0131k&#8217;ta d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck kara madde dedekt\u00f6r\u00fc in\u015fa edilecek"},"content":{"rendered":"<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kamucalisani.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/birlesik-krallikta-dunyanin-en-buyuk-kara-madde-dedektoru-insa-edilecek-0-O2RGKUhX.jpg\"\/> <\/span> Birle\u015fik Krall\u0131k&#8217;taki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, evrenin k\u00fctlesinin <strong>%85&#8217;ini<\/strong> olu\u015fturdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen, ancak hen\u00fcz <strong>tespit edilemeyen<\/strong> karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131 tespit edecek yeni bir cihaz tasarlamaya ba\u015flad\u0131.\u00a0<strong>D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ve en geli\u015fmi\u015f nadir par\u00e7ac\u0131k dedekt\u00f6r\u00fc<\/strong> olacak cihaz, evrenin \u00f6nemli bir s\u0131rr\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zmede bilim insanlar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak. <\/figure>\n<p>Proje, k\u00fcresel Xenon Lux-Zeplin Darwin (XLZD) Konsorsiyumunun bir par\u00e7as\u0131 olan Bilim ve Teknoloji Tesisleri Konseyi&#8217;nin (STFC) Boulby Yeralt\u0131 Laboratuvar\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde Imperial College London taraf\u0131ndan y\u00f6netiliyor.<\/p>\n<p>Laboratuvar\u0131n Direkt\u00f6r\u00fc ve K\u0131demli Bilim \u0130nsan\u0131 Profes\u00f6r Sean Paling projenin \u00f6nemiyle ilgili \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: &#8220;Karanl\u0131k maddenin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek veya hatta varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0131\u015flayabilmek, bilim i\u00e7in muazzam bir s\u0131\u00e7rama olacak ve evren anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirecek&#8221;<\/p>\n<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kamucalisani.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/birlesik-krallikta-dunyanin-en-buyuk-kara-madde-dedektoru-insa-edilecek-1-jahJBKap.jpg\"\/> <\/span> <\/figure>\n<\/p>\n<p><b>\u015euanki en b\u00fcy\u00fck deneyin 10 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde olacak<\/b><\/p>\n<p>\u00d6nerilen dedekt\u00f6r, karanl\u0131k madde ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir s\u0131\u00e7rama sa\u011flayacak. <strong>LZ deneyi <\/strong>olarak bilinen \u015fuanki en b\u00fcy\u00fck deneyin <strong>10 kat\u0131<\/strong> b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde olmas\u0131 bekleniyor. Boyuttaki bu art\u0131\u015f, <strong>dedekt\u00f6r\u00fcn hassasiyetini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131racak<\/strong> ve potansiyel olarak geni\u015f bir karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131 aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edebilecek. Ayr\u0131ca,\u00a0karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131klar\u0131 ile s\u0131radan madde aras\u0131ndaki nadir etkile\u015fimleri tespit etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da artacak.<\/p>\n<p>Dedekt\u00f6r, <strong>100 tona kadar s\u0131v\u0131 ksenon<\/strong> tutabilen dev bir termosa benzer geni\u015f bir yeralt\u0131 yap\u0131s\u0131 olacak. Bilim insanlar\u0131, karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131klar\u0131 D\u00fcnya&#8217;da hareket ettik\u00e7e, ara s\u0131ra <strong>dedekt\u00f6r\u00fcn i\u00e7indeki ksenonla etkile\u015fime girmesini bekliyor. <\/strong>Bu etkile\u015fimlerin<strong> \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u0131\u015f\u0131k parlamalar\u0131<\/strong> \u00fcretmesi bekleniyor.\u00a0 K\u00fc\u00e7\u00fck ama tespit edilebilir \u0131\u015f\u0131k parlamalar\u0131, karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 olarak \u00fcretilecek ve bilim insanlar\u0131n\u0131n analiz etmesi i\u00e7in kaydedilecek.<\/p>\n<p>Deneyin tam olarak nereye yerle\u015ftirilece\u011fi hen\u00fcz belirlenmemi\u015f olsa da, Birle\u015fik Krall\u0131k \u00fcniversiteleri ve Boulby Yeralt\u0131 Laboratuvar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu temel \u00e7al\u0131\u015fma, deneyin ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in en iyi \u015fekilde nas\u0131l in\u015fa edilece\u011fine karar vermede \u00e7ok \u00f6nemli olacak.<\/p>\n<p><b>Yerin 1300 metre alt\u0131nda yer alacak<\/b><\/p>\n<figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kamucalisani.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/birlesik-krallikta-dunyanin-en-buyuk-kara-madde-dedektoru-insa-edilecek-2-DqMCui2e.jpg\"\/> <\/span> STFC&#8217;deki bir ekip, XLZD dedekt\u00f6r\u00fcne ev sahipli\u011fi yapabilecek Boulby madeninde yeni bir <strong>yeralt\u0131 bilim tesisi <\/strong>\u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu tesis iki a\u015famada in\u015fa edilecek. \u0130lk olarak, 2028 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k <strong>1.100 metre <\/strong>derinlikte temiz bir \u00fcretim tesisinin in\u015fas\u0131na ba\u015flanacak. Ard\u0131ndan, 2030 y\u0131l\u0131nda deneyin yap\u0131laca\u011f\u0131 <strong>1.300 metre<\/strong> derinlikte b\u00fcy\u00fck bir laboratuvar salonu in\u015fa edilecek. <\/figure>\n<p>XLZD Konsorsiyumu, evrenin bu gizemini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in \u00f6nde gelen karanl\u0131k madde ara\u015ft\u0131rma gruplar\u0131n\u0131 bir araya getirerek yeni ekipler olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n<p>Kaynak\u00a0 :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">https:\/\/www.donanimhaber.com\/ingiltere-de-dunyanin-en-buyuk-kara-madde-dedektoru-insa-edilecek&#8211;181907<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birle\u015fik Krall\u0131k&#8217;taki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, evrenin k\u00fctlesinin %85&#8217;ini olu\u015fturdu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen, ancak hen\u00fcz tespit edilemeyen karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131 tespit edecek yeni bir cihaz tasarlamaya ba\u015flad\u0131.\u00a0D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ve en geli\u015fmi\u015f nadir par\u00e7ac\u0131k &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":95306,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2849,6100,6099,599,6101],"class_list":["post-95305","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-bilim","tag-deneyin","tag-karanlik-madde","tag-olacak","tag-parcacik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95305"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95310,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95305\/revisions\/95310"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}