{"id":95950,"date":"2024-09-24T18:24:06","date_gmt":"2024-09-24T18:24:06","guid":{"rendered":"https:\/\/kamucalisani.net\/?p=95950"},"modified":"2024-09-24T18:24:06","modified_gmt":"2024-09-24T18:24:06","slug":"yeni-arastirma-dunya-bir-zamanlar-saturn-gibi-gorunuyordu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/2024\/09\/24\/yeni-arastirma-dunya-bir-zamanlar-saturn-gibi-gorunuyordu\/","title":{"rendered":"Yeni ara\u015ft\u0131rma: D\u00fcnya bir zamanlar Sat\u00fcrn gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu"},"content":{"rendered":"<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kamucalisani.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/yeni-arastirma-dunya-bir-zamanlar-saturn-gibi-gorunuyordu-0-p47BT3CK.jpg\"\/> <\/span> Bilim d\u00fcnyas\u0131nda ezber bozan bir ke\u015fif, <strong>D\u00fcnya<\/strong>&#8216;n\u0131n kadim ge\u00e7mi\u015fi hakk\u0131ndaki anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 sars\u0131yor. Yap\u0131lan yeni ara\u015ft\u0131rmalar, gezegenimizin <strong>466 milyon y\u0131l \u00f6nce<\/strong>, al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k derecede yo\u011fun bir g\u00f6kta\u015f\u0131 bombard\u0131man\u0131 d\u00f6nemi olan Ordovisiyen \u00e7a\u011f\u0131nda <strong>bir halka sistemine <\/strong>sahip olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Bu \u00e7arp\u0131c\u0131 hipotez, bug\u00fcn &#8220;Earth and Planetary Science Letters&#8221; dergisinde yay\u0131mland\u0131. <\/figure>\n<p>Bu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 hipotez, 21 asteroid \u00e7arpma kraterinin konumlar\u0131na dikkat \u00e7eken Ordovisyen d\u00f6nemine ait levha tektoni\u011fi rekonstr\u00fcksiyonlar\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde, bu kraterlerin tamam\u0131 ekvatorun 30 derece yak\u0131n\u0131nda yer al\u0131yor. O d\u00f6nemde D\u00fcnya\u2019n\u0131n k\u0131tasal kabu\u011funun y\u00fczde 70&#8217;inden fazlas\u0131 bu b\u00f6lgenin d\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen, kraterlerin yaln\u0131zca bu s\u0131n\u0131rl\u0131 alan i\u00e7inde bulunmas\u0131 <strong>geleneksel teorilerle a\u00e7\u0131klanam\u0131yor<\/strong>.<\/p>\n<p><b>Par\u00e7alanan asteroit enkaz halkas\u0131 olu\u015fturdu<\/b><\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu b\u00f6lgesel etki deseninin, b\u00fcy\u00fck bir asteroidin D\u00fcnya ile yak\u0131n bir kar\u015f\u0131la\u015fma ya\u015famas\u0131 sonucunda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Asteroid, <strong>D\u00fcnya\u2019n\u0131n Roche limiti<\/strong> i\u00e7erisine girdikten sonra <strong>gelgit kuvvetleri<\/strong> nedeniyle par\u00e7alanm\u0131\u015f ve gezegenimizin etraf\u0131nda bir <strong>enkaz halkas\u0131<\/strong> olu\u015fmu\u015f olabilir. Bu durum, Sat\u00fcrn ve di\u011fer gaz devlerinde bug\u00fcn g\u00f6zlemledi\u011fimiz halka sistemlerine benzetiliyor.<\/p>\n<p>Monash \u00dcniversitesi Yer, Atmosfer ve \u00c7evre Bilimleri Fak\u00fcltesi&#8217;nden Profes\u00f6r Andy Tomkins, <em>\u201cMilyonlarca y\u0131l boyunca, bu halkadan gelen malzeme yava\u015f yava\u015f D\u00fcnya&#8217;ya d\u00fc\u015ft\u00fc ve jeolojik kay\u0131tlarda g\u00f6zlemlenen g\u00f6kta\u015f\u0131 \u00e7arpmalar\u0131nda ani bir art\u0131\u015f yaratt\u0131. Ayr\u0131ca bu d\u00f6neme ait tortul kayalardaki katmanlar\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc miktarda g\u00f6kta\u015f\u0131 kal\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7erdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.\u201d<\/em> dedi.<\/p>\n<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/kamucalisani.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/yeni-arastirma-dunya-bir-zamanlar-saturn-gibi-gorunuyordu-1-xEgIfuFU.jpg\"\/> <\/span> <\/figure>\n<\/p>\n<p>Bu ke\u015ffin daha da ilgi \u00e7ekici olan yan\u0131 ise olas\u0131 iklimsel etkileri. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, halkalar\u0131n D\u00fcnya \u00fczerinde bir g\u00f6lge olu\u015fturmu\u015f olabilece\u011fini ve bu durumun g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 engelleyerek <strong>k\u00fcresel bir so\u011fuma<\/strong> olay\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Bu d\u00f6nem, <strong>Hirnantian Buz Devri<\/strong> olarak bilinen ve D\u00fcnya tarihinin son 500 milyon y\u0131l\u0131ndaki en so\u011fuk d\u00f6nemlerden biri olarak kabul ediliyor.<\/p>\n<p>Asteroitlerin genellikle rastgele konumlarda D\u00fcnya&#8217;ya \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu nedenle, Ay ve Mars gibi g\u00f6k cisimlerinde \u00e7arpma kraterlerinin e\u015fit \u015fekilde da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Ordovisiyen d\u00f6nemi kraterlerinin ekvator civar\u0131nda yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131n tesad\u00fcfi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, o d\u00f6nemde kraterleri koruyabilecek kararl\u0131 kara alanlar\u0131n\u0131 inceledi. Bat\u0131 Avustralya, Afrika, Kuzey Amerika Kratonu ve Avrupa\u2019n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc gibi b\u00f6lgeler bu d\u00f6neme ait kraterlerin korunmas\u0131 i\u00e7in uygun alanlar olarak belirlendi. Uygun kara alan\u0131n\u0131n sadece y\u00fczde 30&#8217;unun ekvatora yak\u0131n oldu\u011fu belirlendi, ancak bu d\u00f6neme ait t\u00fcm \u00e7arpma kraterleri bu b\u00f6lgede bulundu. Bunun ger\u00e7ekle\u015fme ihtimalinin \u00e7ok ama \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funun alt\u0131 \u00e7iziliyor.<\/p>\n<p>Bu ilgi \u00e7ekici hipotezin esas\u0131nda gezegenler i\u00e7in yayg\u0131n bir olgu olabilece\u011fi \u00fczerinde de duruluyor. \u00d6rne\u011fin <strong>Mars<\/strong>, halihaz\u0131rda <strong>Phobos<\/strong> ad\u0131ndaki uydular\u0131ndan birisini benzer \u015fekilde par\u00e7al\u0131yor. Ve bu, 20 ila 40 milyon y\u0131l i\u00e7inde yeni bir halka olu\u015fturabilir. \u00d6te yandan ekip, asteroitlerin nas\u0131l par\u00e7alan\u0131p halka olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 ve bu halkan\u0131n zaman i\u00e7inde nas\u0131l geli\u015fti\u011fini modellemeyi planl\u0131yor. Daha sonraki \u00e7al\u0131\u015fmalarda halkalar\u0131n iklim \u00fczerindeki etkileri de modellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacak.<\/p>\n\n<p>Kaynak\u00a0 :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">https:\/\/www.donanimhaber.com\/yeni-arastirma-dunya-bir-zamanlar-saturn-gibi-gorunuyordu&#8211;182009<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilim d\u00fcnyas\u0131nda ezber bozan bir ke\u015fif, D\u00fcnya&#8217;n\u0131n kadim ge\u00e7mi\u015fi hakk\u0131ndaki anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 sars\u0131yor. Yap\u0131lan yeni ara\u015ft\u0131rmalar, gezegenimizin 466 milyon y\u0131l \u00f6nce, al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k derecede yo\u011fun bir g\u00f6kta\u015f\u0131 bombard\u0131man\u0131 d\u00f6nemi olan Ordovisiyen \u00e7a\u011f\u0131nda &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":95951,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[152,4962],"class_list":["post-95950","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-dunya","tag-halka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95950","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95950"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95950\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95954,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95950\/revisions\/95954"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/95951"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95950"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95950"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kamucalisani.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95950"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}